Τό Φόδελε βρίσκεται σε αποσταση 28 περίπου χιλιομέτρων δυτικά από το Ηράκλειο, σε υψόμετρο 60μ. πάνω από τη θάλασσα, και είναι η έδρα της κοινότητας με 500 περίπου κατοίκους.
Τα όρια της κοινότητας ξεκινάνε από τη βορεινή πλαγιά του όρους Στρούμπουλας και φτάνουν μέχρι τη θάλασσα, στον ομώνυμο όρμο. Η συνολική έκταση της κοινότητας είναι 25.000 στρέμματα, και απ' αυτά τα 20.000 στρέματα είναι δασικά με θαμνώδη κυρίως αλλά πυκνή βλάστηση.
Τα 4.000 στρέμματα καλλιεργούνται κυρίως με εσπεριδοειδή, όπου παράγονται τα φημισμένα Φοδελιανα πορτοκάλια, μοναδικά στη γεύση και το άρωμα.
Η κοίτη του ποταμου που ξεκινά και αυτη απο το Στρούμπουλα καταλαμβάνει 600 στρεμματα, και αποτελεί καταφύγιο για εκατοντάδες φυτικά και ζωϊκά είδη.
Η ονομασία τού χωριού προέρχεται πιθανότατα από το όνομα κάποιου εποικιστή μια και το όνομα FODELE συναντάται τρείς φορές στη συνθήκη Βενετών - Καλλέργη. Η παλιότερη αναφορά του γίνεται σε έγγραφο τού 1248.
Το 1577 αναφέρεται στην επαρχία Μυλοποτάμου του νομού Ρεθύμνης από τον Fr. Barozzi. Το 1583 από τον Καστροφύλακα με 129 κατοίκους, από τον Βασιλικάτα το 1630 και στην Τουρκική απογραφή του 1671 με 16 χαράτσια. Ο Χουρμούζης το αναφέρει Φόδελε το 1842 και το 1881 αναφέρεται Φόδελε στο δήμο Δαμάστας του μυλοπόταμου Ρεθύμνης, με 341 χριστιανούς και 7 τουρκους κατοίκους. Από το 1920 είναι έδρα της κοινότητας και ανήκει στην επαρχία Μαλεβυζίου του νομού Ηρακλείου.
Από το Ηράκλειο, παίρνοντας τον εθνικό δρόμο για Ρέθυμνο, στο 25ο χιλιόμετρο συναντάμε τη διασταύρωση γιά το Φόδελε, έχοντας αριστερά μας τις δύο, απο τις τρείς παραλίες τής κοινότητας, που τίς χωρίζει η εκβολή του ποταμού Παντομάντρη.
Ο δρόμος γιά το Φόδελε ακολουθει το ποτάμι και μετά απο μια διαδρομή 3 χιλιομέτρων μέσα από πορτοκαλιές φθάνει στο χωριό.
Οποια εποχή και άν επισκευθεί κανείς το χωριό είναι όμορφο, κρυμμένο μέσα στις πορτοκαλιές και τα πλατάνια, αποτελει όαση δροσιάς για τις ζεστές μέρες του καλοκαιριού. Το χωριό διασχιζεται από το ποταμο Παντομάντρη, που πήρε το όνομά του μάλλον από την αρχαία πόλη "Παντομάντριον" πού υπήρχε εδώ.
Ο επισκέπτης καλωσορίζεται στην πλατεία του χωριού με τά αιωνόβια πλατάνια. Κάτω απο ένα από αυτά που η ηλικία του ξεπερνά τα χίλια χρόνια, βρίσκεται η μιά από τίς δύο προτομές του μεγάλου ζωγράφου Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, που υπάρχουν στο Φόδελε, τη γενέτειρά του.
Πρόκειται γιά μιά πλάκα με μαρμάρινη βάση, πού στο πάνω μέρος της έχει ανάγλυφη τη μορφή του ζωγράφου και στο κάτω, αφιέρωση γραμμένη στα Ελληνικά και Ισπανικά που λέει:
" Η ΣΧΟΛΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΒΑΛΛΙΑΔΟΛΙΔ, ΠΑΛΜΟΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΚΑΣΤΙΛΛΙΑΣ, ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΣΤΟ ΦΟΔΕΛΕ ΤΗ ΠΛΑΚΑ ΑΥΤΗ, ΒΓΑΛΜΕΝΗ ΑΠΟ ΤΟ ΒΡΑΧΟ ΤΟΥ ΤΟΛΕΔΟ, ΕΝΘΥΜΙΟ ΤΗΣ ΑΘΑΝΑΤΟΥ ΔΟΞΗΣ ΤΟΥ ΔΟΜΗΝΙΚΟΥ ΘΕΟΤΟΚΟΠΟΥΛΟΥ".
ΙΟΥΛΙΟΣ 1934
Τηήν πλάκα αυτή, μαζί με δύο άλμπουμ με αντίγραφα των έργων του Θεοτοκόπουλου, έφεραν το 1934 στο Φόδελε, διαπρεπείς Ισπανοι καθηγητές μαζί με το διάσημο καθηγητή αρχαιολογίας κ. Τόρμο.Οσοι αγαπούν τή φύση καί τα μοναστήρια μπορούν ακολουθόντας μια διαδρομή περίπου πέντε χιλιομέτρων, δίπλα από τον ποταμό και μέσα από πορτοκαλιές καί πλατάνια, να επισκεφτούν τό μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα. Το μοναστήρι αυτό ιδρύθηκε στις αρχές της Τουρκοκρατίας, και εχει διαδραματίσει σπουδαίο ρόλο στην ιστορία της περιοχής.
Η Κοινότητα Φόδελε διαθέτει και δύο πολύ όμορφες παραλίες. Η μία βρίσκεται δίπλα στον εθνικό δρόμο πρίν από τη διακλάδωση για τό χωριό, και η άλλη λίγο δυτικότερα. Στήν πρώτη υπάρχει μεγάλη ξενοδοχειακή μονάδα και δυνατότητα γιά φαγητο η ποτό καθώς και σταθμός καυσίμων.
| Νομός: | Ηρακλείου |
| Επαρχία: | Μαλεβιζίου |
| Κοινότητα: | Φόδελε |
| Πληθυσμός: | 500 |
| Εκταση: | 20 τ.χλμ. |
Η σελίδα αυτή είναι προσφορά της Κοινότητας Φόδελε.
